Door: Joke Manenschijn

Alvorens te gaan fokken is er een aantal punten dat bekeken dient te worden. Eťn van de belangrijkste voorwaarden van een serieuze fokker is de achting en liefde voor zijn dieren. Heel belangrijk is ook dat hij in staat is de aard en het karakter van zijn dieren aan te voelen. Verder moet hij beschikken over een dosis gezond verstand en behoort hij bij elke beslissing het belang van het dier voorop te stellen.

Voordat je beslist om de poes naar de kater te brengen en dus een nestje kunt verwachten, moet je jezelf afvragen of je plaats, tijd en geduld daarvoor hebt. De kittens blijven immers na hun geboorte nog minstens 13 weken bij je. Ze moeten na de boxperiode beslist de ruimte hebben om te spelen en wel in de buurt van mensen. Een jonge kat die in de eerste 13 weken van zijn leven opgesloten moet zitten en geen ervaringen opdoet, kan zich op latere leeftijd nerveus of neurotisch ontwikkelen. Dit kan zowel voor de kat als de nieuwe eigenaars een ramp zijn. Je moet tijd en geduld hebben om bijvoorbeeld 's nachts te kunnen posten bij een poes die later gaat bevallen dan gepland is en ook om bij de bevalling te kunnen blijven. Je aanwezigheid kan leven of dood betekenen voor de kittens of de poes. Als er iets mis gaat moet jij degene zijn die de dierenarts belt. Voorzover wij weten kunnen poezen dit nog steeds niet, hun telefoneren beperkt zich tot de hoorn van de haak nemen. Ook kan het nodig zijn dat je gedurende de eerste drie weken na de geboorte tijd vrij moet kunnen maken om bij de poes te blijven. Sommige poezen hebben zomaar ineens het idee dat de kittens niet op een veilige plaats liggen en gaan dan eindeloos slepen. Dit houdt voor zulke kleintjes toch zekere risico's in.
Als fokker moet je natuurlijk ook over gevoel voor humor beschikken, wanneer er zes rappe rakkertjes achter elkaar langs de gordijnen omhoog gaan, de koffiekopjes van tafel springen of aan de slinger van de klok hangen. Dan moet je kunnen lachen en denken: "toch heerlijk dat ze zo gezond zijn".

Neem vooral nooit een nest met het idee de kosten van de aanschaf van de poes terug te verdienen. Dierenartsen zijn niet gratis en de kans is altijd aanwezig dat je hun hulp hard nodig hebt. Verder zijn er onkosten aan de testen, het dekgeld, de extra voeding voor de zwangere poes, de voeding van de kittens, de entingen, de stambomen en vergeet dan vooral niet de berg grit of kattenbakvulling die gebruikt wordt tijdens de groeiperiode van het jonge grut. Je moet ook geen nest nemen omdat men beweert dat het beter is voor de gezondheid van de poes. Dat is lariekoek. Als je geen prikkel hebt om te fokken, laat dan de poes steriliseren.

Als je na het lezen van het voorafgaande toch alles wilt meemaken, de geboorte en het grootbrengen van die kleine warme hummeltjes die zo afhankelijk van je zijn, doe het dan zo verantwoord mogelijk. Begin allereerst met het verkennen van het ras. Ga eens naar een clubmatch en/of show en probeer zoveel mogelijk informatie over het ras te krijgen, zodat je de zwakke punten van je eigen poes kunt herkennen. Het is immers niet nodig om alleen maar te vermeerderen. Probeer als je fokt te verbeteren en houd dan vooral het karakter en de gezondheid in het oog. Gebruik geen dieren met ernstige gebreken; denk bijvoorbeeld ook niet dat een lichte onderbeet gecorrigeerd kan worden door gebruik te maken van een partner met een overbeet. Op die manier voeg je voor het nageslacht alleen een extra fout toe. Neem in zo'n geval een partner met een schitterend gebit. Probeer ook enige kennis op te doen over erfelijkheidsleer. Het is natuurlijk triest als iemand meerdere malen twee blauwe katten kruist in de verwachting een zwart kitten te krijgen. Met het zoeken naar een geschikte partner kun je bijvoorbeeld op tentoonstellingen katers en/of nakomelingen van katers gaan bekijken en praten met meer ervaren fokkers. Je kunt natuurlijk ook informatie inwinnen bij de desbetreffende rasclub. Vraag kopiestambomen van de gekozen kater(s) en vergelijk deze met die van de poes. Komen er teveel gemeenschappelijke voorouders op voor, zoek dan liever een andere kater.

Wees als onervaren fokker voorzichtig met inteelt, ook al staan er prachtige voorbeelden op de stamboom van je eigen poes, die bij een ervaren fokker gekocht is. Als deze fokkers een inteeltkruising doen, kunnen ze daar verschillende redenen voor hebben. Die redenen staan niet op de stamboom vermeld. Dit kan bijvoorbeeld een testkruising geweest zijn, om te onderzoeken of er in een bepaalde lijn erfelijke afwijkingen voorkomen. Bij een inteeltkruising komen deze sneller naar voren. Neem niet bij voorkeur "de kater op de hoek", want als deze qua bloedlijn te dicht bij die van de poes komt, kun je beter iets verder weg zoeken als daardoor de kans op gezonde nakomelingen groter wordt. Het is ook aan te bevelen van tevoren te gaan kijken hoe de kater gehuisvest is en met de eigenaar afspraken te maken over de eventuele dekking. Vraag dan gelijktijdig naar de dekvoorwaarden. Deze kunnen per dekkatereigenaar verschillen en het is toch wel belangrijk te weten of je bijvoorbeeld in geval van niet-opnemen een gratis herdekking krijgt.

Ga vooral niet met een te jonge poes fokken. Over de juiste leeftijd zijn verschillende lezingen, zoals "je moet met de derde krolsheid de poes laten dekken". Dit is een fabeltje en vermoedelijk overgewaaid uit de hondenwereld. Er wordt vergeten dat honden ongeveer om de zes maanden loops worden vanaf een leeftijd van ongeveer acht tot tien maanden, terwijl poezen om de (plusminus) zes weken krols kunnen worden en hiermee kunnen beginnen als ze vijf ŗ zes maanden oud zijn. Dan wordt er ook verteld, dat je de eerste krolsheid moet nemen, omdat de poes anders baarmoederontsteking zou krijgen. Onzin. Stel je voor dat je met een poesje van vijf maanden naar de kater zou gaan! Let nog beter dan normaal in de krolse periode op hygiŽne. Geef eventueel tijdens de krolsheid extra vitamine C, dit werkt op alle slijmvliezen. Mocht er tijdens de krolsheid van de poes een katertje van vierenhalf of vijf maanden bij haar in de buurt lopen, houdt ze in de gaten! Er zijn katertjes die op die leeftijd al "aanstaande vaders" zijn. Om te fokken met een poes, moet deze toch zeker zelf volwassen zijn. De leeftijd kan iets variŽren, maar zal omstreeks de anderhalf jaar liggen. Op te jonge leeftijd kun je van het nest meer verdriet dan plezier krijgen. Het is mogelijk dat de poes het nest niet aan kan en er bij wegloopt. Als ze de kleintjes dan ook nog niet wil voeden moet je zelf dag en nacht flesjes gaan geven. Dit houdt toch zekere risico's in en door je eigen vermoeidheid wordt het plezier van het nest minder.

Wacht ook niet met een eerste nest tot de poes vier of vijf jaar oud is, want het aantal moeilijke bevallingen ligt bij deze poezen vele malen hoger. Indien de poes op zeer jeugdige leeftijd te vaak krols wordt en haar conditie eronder lijdt, geef haar dan de poezepil. Geef een zo laag mogelijke dosering en laat haar beslist niet de "prikpil" geven. Als je na het geven van de pil naar de kater wilt, sla dan de eerste krolsheid over. Tot de tweede krolsheid heb je mooi de gelegenheid om de poes een wormkuurtje te geven en de noodzakelijke entingen te herhalen. Het is belangrijk dat de katte- en niesziekte-enting van de poes niet te oud is. Indien deze entingen nog vrij recent zijn, geeft ze immers aan haar kleintjes meer antistoffen mee, in elk geval tot deze zelf geŽnt kunnen worden.

Voorts zal iedere goede dekkatereigenaar een recente FeLV-test (=leukemie-test) van de poes verlangen. Wees dan wel zo verstandig ervoor te zorgen dat de poes na de test niet meer in contact komt met ongeteste katten. Denk niet dat "straatkatten" niet besmet kunnen zijn, want ook onder deze katten komt infectieuze leukemie voor. Hierbij in het kort een verhaal dat we ontvingen over een boze poezeneigenares, die de katereigenaar ervan beschuldigde een kater te hebben met "toverballen". Zij had iets vroeger dan verwacht haar "nest straatkatjes" gekregen en had zelf niet in de gaten wat er in werkelijkheid gebeurd was. Poes was blijkbaar verliefd geworden op Pietje van de buren en voordat ze bij de door haar bazin uitgezochte kater kwam, hadden Pietje en zij al een babbeltje met elkaar gemaakt. Resultaat bekend. Maar: Pietje van de buren was niet getest en na de poes van die boze "dame" waren er al meerdere keurig geteste poezen bij de keurig geteste dekkater geweest. Stel je nu maar eens voor hoe de reactie van de dekkatereigenaar was. Hij was razend, en terecht. Mevrouw mocht betalen voor een nieuwe leukemietest van de dekkater, de oude test was door haar toedoen compleet waardeloos geworden.

De huidige regelgeving (november 2002) van het stamboek van Felikat is als volgt: De poes is niet verplicht bij Felikat om een FeLV-test te hebben! De kater wel, deze test mag niet ouder zijn dan 1 jaar. Voor wat betreft als er geen test is (er zijn buitenlandse katereigenaren die enten en niet testen), wordt een uitzondering gemaakt (wat overigens altijd eerst met de Stamboekcommissie besproken dient te worden!) om de moederpoes te laten testen als de kittens minimaal 8 weken zijn, er bestaat namelijk altijd een risico dat de kittens besmet kunnen zijn. GeŽnte katers op leukemie worden door Felikat niet geaccepteerd, ze moeten dus altijd getest worden. Tevens bij importkatten, die hoeven nu bij inschrijving naar Felikat toe geen FeLV-test te hebben. Alleen wanneer ermee gefokt wordt dan moet sowieso de kater altijd getest zijn. Bij poezen die van een andere vereniging afkomstig zijn, moet er bij de eerste dekking een negatieve leukemietest (FeLV), niet ouder dan 1 jaar, overlegd worden. Het is natuurlijk altijd dom van een katereigenaar om een niet geteste poes te accepteren! Dus de meeste poezen hebben dan ook wel een FeLV-test.

Regels kunnen wijzigen en verschillen per vereniging. Vraag, alvorens een nest te plannen, hoe het bij het stamboek van de betreffende vereniging geregeld is.

Al deze voorwaarden zijn er natuurlijk om het risico van overbrengen van ziektes zoveel mogelijk te beperken. Wees dan ook zo verstandig om de poes niet naar de kater te brengen als je aarzelt over haar conditie of als ťťn van de andere huisgenoten "verkouden" is . Je bespaart jezelf en vele andere dieren een hoop narigheid. Wanneer je bemerkt dat de poes krols is, neem eerst contact op met de dekkatereigenaar en spreek af wanneer ze gebracht kan worden. Meestal is de tweede dag van de krolsheid het geschiktst. Vergeet niet alle gevraagde papieren mee te nemen als je op reis gaat en vervoer de poes in een veilige gesloten mand of reistas. Het is heel goed mogelijk dat de poes bij aankomst totaal niet meer krols is. Dit heeft dan met de reis en de voor haar ongewone omstandigheden te maken. Om deze reden is het ook belangrijk, dat de kater zo gehuisvest is, dat de mogelijkheid bestaat om de poes een dag op een rustige plaats bij te laten komen. Vaak hebben katereigenaren bij het katerverblijf zo'n ruimte. De poes en de kater kunnen elkaar zien en besnuffelen maar zijn door een wand van gaas van elkaar gescheiden. Na een dag komt de krolsheid vaak vanzelf terug. Indien je niet in de gelegenheid bent geweest om vooraf te gaan kijken en de huisvesting, de hygiŽne of de conditie van de kater vallen tegen, neem dan de juiste beslissing en neem poes fijn weer mee naar huis terug en stel het nestje uit.

Als alles naar wens verloopt krijg je van de dekkatereigenaar bericht dat de poes gedekt is en dat je haar kunt halen. Het is heel normaal als de poes bij thuiskomst weer krols wordt; bega beslist niet de fout haar terug te brengen. Poezen kunnen meerdere malen opnemen. Wacht in alle gevallen af. Meestal kun je na drie weken aan de sterk roze gekleurde tepels zien of ze opgenomen heeft.

Niets van bovenstaande tekst mag zonder nadrukkelijke toestemming van de auteur worden gekopieerd en gepubliceerd.